hipergami

hipergami, insan türünün doğada hayatta kalabilmesi için faydalı olan, ancak yerleşik ve sosyal düzende yaşayan insanlar için zaman zaman zararlı olabilecek bir evrimsel mirastır.

"eş", "evlilik, "sadakat", "nesep" vs gibi sosyal inşaların olmadığı yerde, yani vahşi doğada, hipergami, briffault kanununa göre eşlerini seçen dişilerin (kadınların) olası eşler arasından en yüksek değerlisini seçme eğilimi olarak açıklanabilir.

vahşi doğada yaşayan ilkel atalarımızı ele alalım.

dişilerin cocuklarını doğurabilecekleri erkekleri "ezik" ve "üstün" uç noktalarına sahip bir skalaya göre dizdiğimizi düşünelim.
ezik erkek nedir? ufak tefek, güçsüz, kaynaklara erişimi kısıtlı, rakiplerine göre geride kalan, çekingen vs.
üstün erkek nedir? güçlü, kuvvetli, kaynaklara erişimi kolay, rakiplerini alt eden, isteklerini kabul ettiren, dominant.

atalarımız için, doğada "üstün" özelliklere sahip bu erkeklerin çocukları babalarının genlerini taşıdıkları için hayatta kalma şansı daha yüksek oldular. bu genlere sahip cocuklardan dişi olanları da aynı anneleri gibi bu tür erkekleri çekici buldular ve onların cocuklarını doğurmaya meyilli oldular.

üstün erkekler bol bol cocuk yaparken, ezik erkekler genellikle baba olma şansına erişemediler.
ancak sosyal inşaların başladığı dönemden sonra vahşi doğada "üstün" olan erkek modelinin avantajları toprağı işleyebilen, kafası çalışan erkeklerin avantajlarıyla yarışmak durumunda kaldı.

bu vahşi doğada dezavantajda olan erkekler tarım yaparak, hayvanları evcilleştirerek, politik sistemler kurarak daha önce geçerli olan "orman kanunu" ya da güçlünün zayıfı ezdiği düzeni bitirmeye çalıştı. dinler ve "namus" gibi sosyal icatlar da bunun bir parçası.

bunu da büyük ölçüde başardı bugün gördüğümüz üzere.

zorbalık yapanı, başkasının malına ya da canına kast edeni toplumdan uzaklaştırıp cezalandıran sistemlerimiz var. eşini aldatanı sosyal olarak dışlayan sistemlerimiz var.
gel gelelim 50.000 sene önce vur kafasına al ekmeğini/kadınını düzeni geçerliydi. ya da dişi istediği erkekle birlikte olabiliyordu herhangi bir baskıya ve dışlanmaya maruz kalmadan.
doğada en güçlü erkeğin sürüdeki bütün dişilere sahip olması ve diğer aday erkeklerle savaşıp, kimi zaman elenip sürüden dışlanması kimi zaman kazanıp rakiplerini bertaraf etmesiyle geçerli durumdur. alfa erkektir. ancak reel dünyada böyle bir şey yoktur. kumalıktır.