nedensellik hipotezi

aslında bu başlığı kısaca tanımlaması zor. tarihi baya eskiye dayanan bu hipotezi uzun uzun anlatmak daha yararlı olacak. islam felsefesinin doruklarda olduğu bir çağda bir adam şu soruyu sorar: "peygamberler nasıl mucize yapar". bu basit soru bilim tarihinin daha çözülemeyen en büyük sorununa kapı açar. bu hipotez için öncelikle ibni rüşt der ki peygamberler de her şeyden önce insan olduğu için normal fizik kurallarıyla mucize yaratırlar. gazali ise bu görüşe karşı çıkar ve peygamberlerin fizik ötesi olduğunu söyleyerek onlara tanrı tarafından bir güç verildiğini söyler. bu tartışma aslında nedenselliğin ilk sorunudur. bu sorun daha sonra herhangi bir "a" durumu herhangi bir "b" durumunu yaratıyor ise b'nin olduğu her yerde a vardır diyebilir miyiz şekline dönüşmüştür. gazali buna pamuk ateş örneğini vermiştir. ateşin pamuğu her seferinde yakmış olması bir sonraki seferde de yakacağı anlamına gelmez der. kısacası nedensellik olaylar arasında ki bağların değişmez ve sabit olduğunu söyler. ancak gazali buna karşıdır. nedenler değişmeden de olaylar değişebilir der. bu düşünce daha sonra determinizm ve onun karşıtları arasında devam etmiştir. kısacası nedensellik hipotezi derki her olayın bir nedeni vardır. neden varsa olay vardır. neden yoksa olay da yoktur.